សេចក្តីផ្ដើម៖ មេរៀនដ៏វិសេសវិសាលពីធម្មជាតិនៃដើមឈើ

នៅក្នុងលោកដ៏ធំល្វឹងល្វើយនេះ ធម្មជាតិគឺជាគ្រូបង្កាត់បង្រៀនដ៏អស្ចារ្យបំផុតដែលមនុស្សជាតិអាចរៀនសូត្រតាមបាន។ ប្រសិនបើយើងសង្កេតមើលឱ្យបានស៊ីជម្រៅទៅលើព្រៃព្រឹក្សា យើងនឹងឃើញនូវសច្ចភាពនៃជីវិតដែលបង្កប់នូវអាថ៌កំបាំងនៃការរីកលូតលាស់ ភាពរឹងមាំ និងការតស៊ូអត់ធ្មត់។

ដើមឈើមួយដើម មិនមែនគ្រាន់តែជារុក្ខជាតិដែលផ្ដល់ម្លប់ និងផ្លែផ្កាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាសក្ខីភាពនៃដំណើរជីវិតដែលឆ្លងកាត់ការសាកល្បងពីធម្មជាតិយ៉ាងជោកជាំ។

សៀវភៅ «ឫសគល់នៃជីវិត» ត្រូវបានចងក្រងឡើងក្នុងគោលបំណងដាស់តឿនស្មារតីឱ្យយើងងាកមកសម្លឹងមើលជីវិតតាមរយៈកញ្ចក់នៃធម្មជាតិ។ មុននឹងយើងឈានជើងចូលទៅក្នុងជំពូកបន្តបន្ទាប់ទៀត យើងត្រូវយល់ដឹងជាមុនសិននូវមេរៀនគ្រឹះដែលដើមឈើបានបង្រៀនយើង អំពីរបៀបដែលភាពជោគជ័យ និងភាពរឹងមាំពិតប្រាកដត្រូវបានកសាងឡើង។

១. ភាពខ្លាំងដែលមើលមិនឃើញ៖ អាថ៌កំបាំងនៃឫសគល់

នៅពេលយើងសម្លឹងមើលដើមឈើដ៏ធំមួយដែលឈរត្រដែតកណ្តាលវាល យើងតែងតែស្ងើចសរសើរចំពោះមែកធាងដ៏សាខា ស្លឹកដ៏ខៀវស្រងាត់ និងកម្ពស់ដ៏ខ្ពស់សន្លឹមរបស់វា។ ប៉ុន្តែ មនុស្សភាគច្រើនភ្លេចគិតថា អ្វីដែលធ្វើឱ្យដើមឈើនោះអាចឈរជើងបានយ៉ាងរឹងមាំ ចំពោះមុខខ្យល់ព្យុះ និងគ្រោះរាំងស្ងួត មិនមែនជាអ្វីដែលយើងឃើញនៅខាងលើដីនោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជា «ឫស» ដែលបង្កប់ខ្លួនយ៉ាងជ្រៅនៅក្នុងដី។

ឫសគឺជាគ្រឹះនៃជីវិត។ នៅក្នុងជីវិតមនុស្សយើងក៏ដូចគ្នា ភាពជោគជ័យដែលមនុស្សដទៃមើលឃើញពីខាងក្រៅ គ្រាន់តែជាចុងមែក និងផ្លែផ្កាប៉ុណ្ណោះ។ ប៉ុន្តែ តម្លៃពិតប្រាកដ ចំណេះដឹង គុណធម៌ និងភាពអត់ធ្មត់ ដែលយើងបានសន្សំទុកក្នុងចិត្ត និងវិញ្ញាណ គឺជាឫសគល់ដែលជួយទ្រទ្រង់យើងនៅពេលមានវិបត្តិ។ ប្រសិនបើឫសមិនរឹងមាំ មិនថាដើមឈើនោះស្អាតយ៉ាងណាក៏ដោយ វានឹងរលំដួលនៅពេលមានខ្យល់បក់បោកមកដល់។ ដូច្នេះ ការរីកលូតលាស់ដែលស្ថិតស្ថេរ ត្រូវតែចាប់ផ្ដើមពីការដាំឫសឱ្យបានជ្រៅជាមុនសិន។

២. ការបត់បែនតាមរដូវកាល៖ ភាពធន់នឹងការប្រែប្រួល

ដើមឈើមិនដែលត្អូញត្អែរនៅពេលរដូវកាលផ្លាស់ប្តូរឡើយ។ នៅពេលរដូវស្លឹកឈើជ្រុះមកដល់ វាដឹងពីរបៀបលះបង់អ្វីដែលមិនចាំបាច់ ដើម្បីរក្សាជីវិតឱ្យរស់។ វាទម្លាក់ស្លឹកចាស់ៗចោល ដើម្បីសន្សំសំចៃថាមពលសម្រាប់រដូវរងាដ៏ត្រជាក់។ មេរៀននេះបង្រៀនយើងថា ក្នុងការរស់នៅ យើងត្រូវចេះលះបង់ចោលនូវរឿងរ៉ាវអតីតកាល ឬទម្លាប់អាក្រក់ៗដែលរារាំងការលូតលាស់របស់យើង។

លើសពីនេះទៅទៀត ដើមឈើបង្រៀនយើងអំពីភាពបត់បែន។ នៅពេលមានខ្យល់ខ្លាំង ដើមឈើដែលរឹងពេកនឹងត្រូវបាក់ ប៉ុន្តែដើមឈើដែលចេះរេតាមខ្យល់នឹងអាចរក្សាលំនឹងបាន។ ជីវិតតែងតែមានការប្រែប្រួល និងមានបញ្ហាប្រឈមដែលយើងមិនអាចជៀសផុត ប៉ុន្តែភាពរឹងមាំពិតប្រាកដគឺស្ថិតនៅលើសមត្ថភាពនៃការបត់បែន និងការសម្របខ្លួនទៅនឹងកាលៈទេសៈថ្មីៗ ដោយមិនបោះបង់នូវអត្តសញ្ញាណដើមរបស់ខ្លួន។

៣. ការលូតលាស់ដោយភាពអត់ធ្មត់៖ គ្មានផ្លូវកាត់ក្នុងធម្មជាតិ

គ្មានដើមឈើណាដែលអាចដុះលូតលាស់ត្រដែតដល់មេឃត្រឹមតែមួយយប់នោះទេ។ វាត្រូវការពេលវេលា ត្រូវការទឹក ត្រូវការពន្លឺថ្ងៃ និងត្រូវការការថែទាំយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់។ គ្រាប់ពូជតូចមួយត្រូវចំណាយពេលរាប់ឆ្នាំ ដើម្បីក្លាយជាដើមឈើដ៏មានឥទ្ធិពល។

ក្នុងសង្គមសម័យទំនើប មនុស្សយើងច្រើនតែចង់បានលទ្ធផលភ្លាមៗ។ យើងចង់បានភាពជោគជ័យដោយរហ័ស ចង់បានទ្រព្យសម្បត្តិដោយងាយ និងចង់បានកេរ្តិ៍ឈ្មោះដោយមិនបាច់ខំប្រឹង។ ប៉ុន្តែ ធម្មជាតិបានប្រាប់យើងថា អ្វីដែលកើតឡើងលឿនពេក ក៏ងាយនឹងបាត់បង់ទៅវិញលឿនដែរ។ ការរីកលូតលាស់ដែលរឹងមាំ គឺជាការរីកលូតលាស់ដែលកើតចេញពីភាពអត់ធ្មត់ និងការព្យាយាមធ្វើរឿងតូចៗឱ្យបានល្អជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ ភាពយឺតយ៉ាវមិនមែនជាការបរាជ័យនោះទេ ដរាបណាយើងមិនឈប់ដើរ និងមិនឈប់លូតលាស់។

៤. ប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីនៃជីវិត៖ ការរួមរស់ និងការគាំទ្រ

នៅក្នុងព្រៃជ្រៅ ដើមឈើមិនមែនរស់នៅតែម្នាក់ឯងនោះទេ។ ពួកវាភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងគ្នាទៅវិញទៅមកតាមរយៈប្រព័ន្ធឫសនៅក្រោមដី ដើម្បីចែករំលែកសារធាតុចិញ្ចឹម និងការដាស់តឿនគ្នាអំពីគ្រោះថ្នាក់។ ដើមឈើធំៗផ្ដល់ម្លប់ដល់កូនឈើតូចៗ ហើយដើមឈើដែលស្លាប់ទៅក៏ក្លាយជាជីជាតិសម្រាប់អ្នកជំនាន់ក្រោយ។

ជីវិតមនុស្សយើងក៏មិនខុសគ្នាដែរ។ យើងមិនអាចរស់នៅដោយភាពឯកោ និងជោគជ័យតែម្នាក់ឯងបានឡើយ។ ការរីកលូតលាស់ប្រកបដោយភាពរឹងមាំ ទាមទារឱ្យមានការសហការ ការយោគយល់ និងការជួយជ្រោមជ្រែងពីអ្នកដទៃ។ ការរៀនសូត្រពីដើមឈើ គឺការរៀនឱ្យស្គាល់ពីតម្លៃនៃសហគមន៍ និងការដឹងគុណចំពោះបរិស្ថានជុំវិញខ្លួនដែលបានជួយជំរុញឱ្យយើងមានថ្ងៃនេះ។

៥. ភាពស្ងប់ស្ងាត់គឺជាថាមពល

មេរៀនចុងក្រោយដែលដើមឈើបង្រៀនយើង គឺ «ភាពស្ងប់ស្ងាត់»។ ដើមឈើលូតលាស់ដោយភាពស្ងៀមស្ងាត់។ វាមិនស្រែកប្រកាសប្រាប់ពិភពលោកអំពីភាពអស្ចារ្យរបស់វាឡើយ ប៉ុន្តែលទ្ធផលនៃភាពរឹងមាំរបស់វាត្រូវបានបង្ហាញតាមរយៈផ្លែផ្កា និងម្លប់ដ៏ត្រជាក់។

ក្នុងជីវិត ការងារដែលស្ងប់ស្ងាត់ ការខិតខំដោយមិនចាំបាច់អួតអាង គឺជាការសន្សំថាមពលដ៏មានប្រសិទ្ធភាពបំផុត។ នៅពេលចិត្តយើងស្ងប់ ដូចជាដើមឈើដែលឈរស្ងៀមក្នុងព្រៃ យើងនឹងមានបញ្ញាក្នុងការសម្លឹងមើលបញ្ហា និងមានកម្លាំងក្នុងការជម្នះរាល់ឧបសគ្គ។

ឫសគល់នៃតម្លៃផ្ទាល់ខ្លួន៖ តើអ្នកជានរណាពិតប្រាកដ?

នៅក្នុងមហាសមុទ្រនៃជីវិតដែលពោរពេញដោយរលកបោកបក់ និងខ្យល់ព្យុះនៃការផ្លាស់ប្តូរ មនុស្សជាច្រើនបានចំណាយពេលពេញមួយជីវិតរបស់ពួកគេ ដើម្បីព្យាយាមតោងទប់នឹងក្បូនដែលសាងសង់ឡើងដោយការយល់ឃើញរបស់អ្នកដទៃ។ សំណួរដ៏សាមញ្ញ ប៉ុន្តែមានឥទ្ធិពលបំផុតដែលយើងម្នាក់ៗត្រូវតែឆ្លើយឱ្យបានមុននឹងអាចរីកលូតលាស់ទៅជាដើមឈើដ៏រឹងមាំបាននោះគឺ៖ «តើខ្ញុំជានរណាពិតប្រាកដ?»

តម្លៃផ្ទាល់ខ្លួនមិនមែនជាអ្វីដែលត្រូវបានផ្តល់ឱ្យដោយពិភពលោកខាងក្រៅនោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាឫសគល់ដ៏ជ្រៅដែលបង្កប់នៅក្នុងដីនៃស្មារតីរបស់យើង។ ប្រសិនបើឫសគល់នេះមានភាពរង្គោះរង្គើ ទោះបីជាមែកធ្នាងខាងលើមើលទៅស្រស់បំព្រងយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏វានឹងដួលរលំនៅពេលដែលមានខ្យល់បក់បោកមកដល់។

១. ការបំភ័ន្តនៃសំបកក្រៅ និងឋានៈសង្គម

ជាញឹកញាប់ យើងតែងតែភាន់ច្រឡំរវាង «អ្វីដែលយើងមាន» និង «អ្វីដែលយើងជា»។ យើងកំណត់តម្លៃខ្លួនឯងតាមរយៈកម្រិតនៃការសិក្សា មុខតំណែងនៅក្នុងក្រុមហ៊ុន ចំនួនលេខនៅក្នុងគណនីធនាគារ ឬសូម្បីតែចំនួនអ្នកគាំទ្រនៅលើបណ្តាញសង្គម។ ទាំងនេះគឺជា «សំបកក្រៅ» ដែលអាចផ្លាស់ប្តូរបានគ្រប់ពេលវេលា។

អត្តសញ្ញាណពិតប្រាកដរបស់អ្នក មិនមែនជាឡានដែលអ្នកបើក មិនមែនជាផ្ទះដែលអ្នករស់នៅ ហើយក៏មិនមែនជាកិត្តិយសដែលគេប្រគល់ឱ្យអ្នកដែរ។ ទាំងនោះគ្រាន់តែជាគ្រឿងលម្អ។ តម្លៃពិតប្រាកដរបស់អ្នកស្ថិតនៅលើចរិតលក្ខណៈ សីលធម៌ និងរបៀបដែលអ្នកប្រព្រឹត្តចំពោះខ្លួនឯង និងអ្នកដទៃ នៅពេលដែលគ្មាននរណាម្នាក់មើលឃើញ។

២. ការស្វែងរកស្នូលនៃអត្តសញ្ញាណពិត

ការស្គាល់ខ្លួនឯង គឺជាដំណើរនៃការជីកកកាយស្រទាប់នៃជំនឿដែលត្រូវបានដាំដុះដោយអ្នកដទៃមកលើរូបអ្នក។ ឫសគល់នៃតម្លៃផ្ទាល់ខ្លួន ចាប់ផ្តើមពីការបំបែកសំឡេងទាំងនោះចេញពីការពិត។ អ្នកត្រូវតែដឹងថា អ្នកមិនមែនជាកំហុសដែលអ្នកបានបង្កើតក្នុងអតីតកាលនោះទេ។ អ្នកមិនមែនជាការបរាជ័យដែលអ្នកបានជួបប្រទះនោះទេ។ ស្នូលពិតរបស់អ្នក គឺជាឆន្ទៈដែលចង់រៀនសូត្រ គឺជាសមត្ថភាពក្នុងការផ្តល់ក្តីស្រឡាញ់ និងគឺជាភាពក្លាហានក្នុងការក្រោកឈរឡើងវិញ។

៣. ការរំដោះខ្លួនពីការវិនិច្ឆ័យរបស់អ្នកដទៃ

ឧបសគ្គដ៏ធំបំផុតចំពោះការរីកលូតលាស់នៃឫសគល់នៃតម្លៃផ្ទាល់ខ្លួន គឺការភ័យខ្លាចចំពោះការវិនិច្ឆ័យ។ ការយល់ថា «អ្នកមិនអាចធ្វើឱ្យមនុស្សគ្រប់គ្នាពេញចិត្តបានទេ» គឺជាការចាប់ផ្តើមនៃសេរីភាព។ តម្លៃរបស់អ្នកមិនថយចុះទេ ទោះបីជាមាននរណាម្នាក់មិនមើលឃើញវា ក៏ដូចជាមាសដែលនៅតែជាមាស ទោះបីជាវាត្រូវបានកប់នៅក្នុងភក់ក៏ដោយ។

៤. ការកំណត់គុណតម្លៃស្នូលជាគ្រឹះនៃជីវិត

ដើមឈើដែលមានឫសរឹងមាំ គឺជាដើមឈើដែលដឹងថាដីរបស់វាមានជាតិរ៉ែអ្វីខ្លះ។ ដូចគ្នានេះដែរ មនុស្សដែលមានតម្លៃផ្ទាល់ខ្លួនខ្ពស់ គឺជាមនុស្សដែលដឹងច្បាស់ពី «គុណតម្លៃស្នូល» (Core Values) របស់ខ្លួន។ នៅពេលដែលអ្នកកំណត់គុណតម្លៃទាំងនេះបានច្បាស់លាស់ វានឹងក្លាយជាត្រីវិស័យសម្រាប់រាល់ការសម្រេចចិត្តក្នុងជីវិត។

៥. ការថែទាំ និងពង្រឹងឫសគល់នៃតម្លៃផ្ទាល់ខ្លួន

• ការផ្តល់អភ័យទោសឱ្យខ្លួនឯង៖ មនុស្សគ្រប់រូបសុទ្ធតែធ្លាប់មានកំហុស។ ការជាប់ជំពាក់នឹងការបន្ទោសខ្លួនឯង គឺជាថ្នាំពុលដែលបំផ្លាញឫសគល់នៃជីវិត។
• ការកំណត់ព្រំដែន៖ ការដឹងពីតម្លៃខ្លួនឯងមានន័យថា អ្នកដឹងពីរបៀបនិយាយថា «ទេ» ចំពោះអ្វីដែលបំពានលើគោលការណ៍ ឬបំផ្លាញថាមពលរបស់អ្នក។
• ការអភិវឌ្ឍសមត្ថភាព៖ តម្លៃផ្ទាល់ខ្លួនកើនឡើងនៅពេលដែលអ្នកឃើញខ្លួនឯងមានការរីកចម្រើន។ ចូរវិនិយោគលើការរៀនសូត្រ និងការកែលម្អខ្លួនឯង។

សីលធម៌និងគុណធម៌៖ គ្រឹះដែកថែបដែលមិនអាចរង្គោះរង្គើ

នៅក្នុងការសាងសង់អគារដ៏ខ្ពស់ស្កឹមស្កៃមួយ អ្វីដែលសំខាន់បំផុតដែលធ្វើឱ្យអគារនោះអាចឈរយ៉ាងរឹងមាំទៅមុខបានរាប់សតវត្សរ៍ គឺគ្រឹះដែលបង្កប់យ៉ាងជ្រៅទៅក្នុងដី។ សីលធម៌និងគុណធម៌ គឺជាឫសកែវ និងគ្រឹះដែកថែបដែលកំណត់ថា តើជីវិតនោះនឹងរលាយបាត់ទៅវិញតាមខ្យល់ព្យុះ ឬក៏អាចឈរយ៉ាងមានមោទនភាព។

សីលធម៌មិនមែនគ្រាន់តែជាច្បាប់ទម្លាប់ដែលសរសេរនៅលើក្រដាសសម្រាប់ឱ្យមនុស្សគោរពតាមដោយបង្ខំនោះទេ ហើយគុណធម៌ក៏មិនមែនជាការសម្តែងឱ្យអ្នកដទៃមើលឃើញថាយើងជាមនុស្សល្អនោះដែរ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាគឺជាត្រីវិស័យខាងក្នុងចិត្ត ដែលដឹកនាំរាល់សកម្មភាព ការសម្រេចចិត្ត និងការប្រព្រឹត្តរបស់យើង នៅពេលដែលគ្មាននរណាម្នាក់មើលឃើញ។

អត្ថន័យនៃសីលធម៌៖ របាំងការពារ និងវិន័យផ្ទាល់ខ្លួន

សីលធម៌ គឺជាប្រព័ន្ធនៃតម្លៃដែលកំណត់នូវអ្វីដែលត្រឹមត្រូវ និងអ្វីដែលខុស។ វាគឺជាខឿនការពារដែលរារាំងយើងមិនឱ្យធ្លាក់ទៅក្នុងអន្លង់នៃអំពើអបាយមុខ។ មនុស្សដែលមានសីលធម៌រឹងមាំ ប្រៀបដូចជាកប៉ាល់ដែលមានយុថ្កាដ៏ធ្ងន់ ទោះជាមានរលកបោកបក់ខ្លាំងយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏កប៉ាល់នោះមិនរសាត់ឆ្ងាយពីគោលដៅពិតប្រាកដរបស់ខ្លួនដែរ។

ការរស់នៅដោយមិនមានវិប្បដិសារី គឺជាទ្រព្យសម្បត្តិដ៏មហិមាបំផុត។ បុគ្គលដែលរស់នៅដោយប្រកាន់សីលធម៌ ទោះបីជាមានជីវភាពសាមញ្ញ ក៏តែងតែមានសម្រស់ខាងក្នុងដែលភ្លឺចែងចាំង និងមានកិត្តិយសដែលមិនអាចទិញបានដោយប្រាក់កាស។

គុណធម៌៖ កម្លាំងរុញច្រាននៃសេចក្តីល្អ

ខណៈដែលសីលធម៌គឺជា «របាំង» ការពារមិនឱ្យធ្វើអាក្រក់ គុណធម៌គឺជា «ពន្លឺ» ដែលរុញច្រានយើងឱ្យធ្វើអំពើល្អ។

• សេចក្តីមេត្តាករុណា៖ សមត្ថភាពក្នុងការយល់ចិត្តអ្នកដទៃ និងការចង់ជួយសម្រាលទុក្ខលំបាករបស់ពួកគេ។
• ការដឹងគុណ៖ មនុស្សដែលរឹងមាំគឺជាមនុស្សដែលដឹងគុណ។ ការដឹងគុណធ្វើឱ្យចិត្តរបស់យើងរីកធំធាត់។
• ភាពអត់ធ្មត់និងការអត់ឱន៖ គុណធម៌នេះជួយឱ្យយើងអាចឆ្លងកាត់ការសាកល្បងដ៏លំបាកបំផុតដោយមិនបោះបង់ចោលនូវភាពជាមនុស្ស។

សុចរិតភាព៖ គ្រឹះដែកថែបនៃទំនុកចិត្ត

សុចរិតភាព (Integrity) មានន័យថា ពាក្យសម្តីនិងសកម្មភាពត្រូវតែដូចគ្នា។ ទំនុកចិត្ត គឺជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃរាល់ទំនាក់ទំនងទាំងអស់។ ភាពជោគជ័យដែលសាងឡើងនៅលើគ្រឹះនៃសីលធម៌ គឺជាជោគជ័យដែលគ្មានថ្ងៃរង្គោះរង្គើ។

ការល្បួងនិងការសាកល្បង៖ ការដុសខាត់មាសទឹកដប់

ការប្រកាន់ខ្ជាប់នូវគុណធម៌ក្នុងកាលៈទេសៈលំបាក គឺជាអ្វីដែលបែងចែករវាង «មនុស្សធម្មតា» និង «មហាបុរស»។ នៅពេលដែលអ្នកស្ថិតក្នុងស្ថានភាពដែលត្រូវជ្រើសរើសរវាង «អ្វីដែលងាយស្រួល» និង «អ្វីដែលត្រឹមត្រូវ» សូមចងចាំថា ការជ្រើសរើសអ្វីដែលត្រឹមត្រូវ នឹងពង្រឹងឫសគល់នៃជីវិតរបស់អ្នកឱ្យកាន់តែជ្រៅ។

កម្លាំងនៃការដឹងគុណ៖ ការភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងជាមួយប្រភពដើម

សេចក្តីដឹងគុណ ឬ «កតញ្ញុតាធម៌» មិនមែនគ្រាន់តែជាពាក្យសម្ដីអរគុណដែលចេញពីបបូរមាត់ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាគឺជាថាមពលដ៏មហិមាដែលភ្ជាប់ព្រលឹងរបស់យើងទៅនឹងប្រភពដើមនៃជីវិត។

១. ឫសគល់នៃជីវិត និងថាមពលនៃការទទួលស្គាល់តម្លៃ

ដើមឈើមួយដើមអាចឈរយ៉ាងហក់ខ្ពស់ទៅលើអាកាស និងធន់នឹងខ្យល់ព្យុះបាន ក៏ដោយសារតែវាមានប្រព័ន្ធឫសដែលចាក់យ៉ាងជ្រៅទៅក្នុងដី។ សម្រាប់មនុស្សជាតិ ឫសគល់របស់យើងរួមមាន ឪពុកម្តាយ ជីដូនជីតា គ្រូបង្រៀន មាតុភូមិ និងបទពិសោធន៍ទាំងឡាយដែលបានសូនរូបយើងមក។ នៅពេលដែលយើងមានសេចក្តីដឹងគុណ យើងប្រៀបដូចជាការស្រោចទឹកទៅលើឫសទាំងនោះ។

២. ការភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងជាមួយអ្នកមានគុណ៖ ផ្លូវឆ្ពោះទៅរកសន្តិភាពក្នុងចិត្ត

នៅក្នុងវប្បធម៌ខ្មែរ កតញ្ញុតាធម៌ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាមង្គលដ៏ឧត្តម។ ការដឹងគុណចំពោះមាតាបិតា ដែលជាព្រហ្មរស់របស់កូនៗ គឺជាការតភ្ជាប់ដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុត។ ការភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងនេះប្រៀបដូចជាការតខ្សែភ្លើងទៅកាន់ប្រភពថាមពល ដែលធ្វើឱ្យពន្លឺនៃជីវិតយើងកាន់តែភ្លឺស្វាង។

៣. ការដឹងគុណចំពោះឧបសគ្គ៖ គ្រូដែលមិនឈប់ឈរ

ឧបសគ្គដែលយើងបានជួបប្រទះក្នុងអតីតកាល សុទ្ធតែជាចំណែកមួយនៃប្រភពដើមដែលរុញច្រានយើងឱ្យវិវឌ្ឍខ្លួន។ ការចេះដឹងគុណចំពោះការលំបាក មានន័យថាយើងចេះទាញយកមេរៀនពីភាពបរាជ័យ។ នេះគឺជាការបំប្លែងជាតិពុលឱ្យទៅជាជីជាតិសម្រាប់ចិញ្ចឹមជីវិត។

៤. សីលធម៌នៃជីវិត៖ ការតបស្នង និងការផ្ដល់ត្រឡប់ទៅវិញ

ការដឹងគុណមិនមែនបញ្ចប់ត្រឹមតែការចងចាំក្នុងចិត្តនោះទេ ប៉ុន្តែវាត្រូវស្ដែងចេញតាមរយៈសកម្មភាព គឺ «កតវេទិតា» ឬការតបស្នងសងគុណ។ ការផ្ដល់ត្រឡប់ទៅវិញដល់សង្គម ដល់បរិស្ថាន និងដល់មនុស្សជាតិ គឺជាទម្រង់ខ្ពស់បំផុតនៃការដឹងគុណ។

៥. ការអនុវត្តការដឹងគុណក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ

• ការសញ្ជឹងគិតពេលព្រឹកព្រលឹម៖ ចំណាយពេលត្រឹមតែ ៥ នាទី ដើម្បីនឹកគិតដល់រឿង ៣ យ៉ាងដែលអ្នកមានអារម្មណ៍ដឹងគុណបំផុត។
• ការសរសេរសារអរគុណ៖ សាកល្បងផ្ញើសារ ឬនិយាយពាក្យអរគុណទៅកាន់នរណាម្នាក់ដែលធ្លាប់ជួយអ្នក។
• ការថែរក្សាប្រភពដើម៖ ផ្ដល់ពេលវេលាឱ្យបានច្រើនដល់ឪពុកម្តាយ ឬអ្នកមានគុណ។
• ការដឹងគុណក្នុងពេលលំបាក៖ សួរខ្លួនឯងថា «តើបញ្ហានេះកំពុងបង្រៀនអ្វីដល់ខ្ញុំ?»

អន្ទាក់នៃភាពរុងរឿងខាងក្រៅ៖ មេរៀនពីមែកធាងដែលគ្មានឫស

ភាពរុងរឿងខាងក្រៅដែលគ្មានគ្រឹះខាងក្នុងប្រៀបដូចជាផ្ទះដែលសង់លើខ្សាច់។ វាអាចមើលទៅស្រស់ស្អាត និងរឹងមាំក្នុងកំឡុងពេលមេឃស្រឡះ ប៉ុន្តែវាមិនមានលទ្ធភាពទប់ទល់នឹងសម្ពាធនៃវិបត្តិបានឡើយ។

ការប្រមូលផ្តុំទ្រព្យសម្បត្តិដោយគ្មានគុណធម៌ ការស្វែងរកអំណាចដោយគ្មានសីលធម៌ ឬការកសាងកេរ្តិ៍ឈ្មោះដោយគ្មានសមត្ថភាពពិតប្រាកដ គឺជាការបង្កើតអន្ទាក់សម្រាប់ខ្លួនឯង។

មេរៀនពីមែកធាងដែលគ្មានឫស

នៅពេលព្យុះសង្ឃរាមកដល់ ដើមឈើដែលលូតលាស់លឿនតែគ្មានឫសនោះ នឹងត្រូវរលំដួលទាំងឫសទាំងគល់យ៉ាងអាណោចអាធ័មបំផុត។ «ឫស» របស់មនុស្សគឺជា ចរិតលក្ខណៈ គុណធម៌ ភាពអត់ធ្មត់ និងសន្តិភាពខាងក្នុង។

វិបត្តិនៃការស្វែងរកតម្លៃក្នុងខ្សែភ្នែកអ្នកដទៃ

ការស្វែងរកតម្លៃខ្លួនឯងតាមរយៈខ្សែភ្នែកអ្នកដទៃ គឺជាការប្រគល់សេចក្តីសុខរបស់អ្នកទៅឱ្យអ្នកដទៃកាន់កាប់។ មនុស្សដែលមានឫសគល់រឹងមាំ មិនចាំបាច់មានការបញ្ជាក់តម្លៃពីខាងក្រៅឡើយ ព្រោះគេដឹងច្បាស់ពីតម្លៃខាងក្នុងរបស់ខ្លួនឯង។

ការពង្រឹងស្នូលខាងក្នុង៖ ការដាំដុះឫសគល់នៃជីវិត

• ការរៀនស្គាល់ខ្លួនឯង (Self-Awareness): ឫសកែវដ៏សំខាន់បំផុត។
• ការប្រកាន់ខ្ជាប់នូវសីលធម៌ (Integrity): ការធ្វើអ្វីដែលត្រឹមត្រូវ ទោះបីជាគ្មានអ្នកមើលឃើញក៏ដោយ។
• ការអភិវឌ្ឍបញ្ញា និងស្មារតី: ការអានសៀវភៅ ការសមាធិ និងការរៀនសូត្រឥតឈប់ឈរ។
• ការចេះចែករំលែក (Generosity): ដើមឈើដែលរឹងមាំ ផ្តល់ម្លប់ដល់អ្នកដទៃ។

ការតស៊ូក្នុងព្យុះវិបត្តិ៖ ការប្រែក្លាយបញ្ហាឱ្យទៅជាជីជាតិ

អ្វីដែលធ្វើឱ្យមនុស្សម្នាក់ខុសពីមនុស្សម្នាក់ទៀត មិនមែនស្ថិតនៅលើចំនួនព្យុះដែលពួកគេបានជួបនោះទេ ប៉ុន្តែវាស្ថិតនៅលើរបៀបដែលពួកគេតស៊ូ និងរបៀបដែលពួកគេប្រើប្រាស់ព្យុះទាំងនោះ ដើម្បីពង្រឹងឫសគល់នៃជីវិត។

ធម្មជាតិនៃព្យុះជីវិត និងភាពចាំបាច់នៃការប្រឈមមុខ

គឺដោយសារតែដើមឈើបានឆ្លងកាត់ខ្យល់បក់បោកខ្លាំងៗ ទើបបង្ខំឱ្យឫសរបស់វាត្រូវចាក់ចុះទៅក្រោមដីកាន់តែជ្រៅ។ ការប្រឈមមុខដោយភាពក្លាហាន និងការទទួលស្គាល់ថាបញ្ហាគឺជាផ្នែកមួយនៃដំណើរការលូតលាស់ គឺជាជំហានដំបូងនៃការកសាងជីវិតដែលមិនអាចរំកិលបាន។

ការយល់ឃើញអំពីបញ្ហា៖ ពី «ឧបសគ្គ» មកជា «ជីជាតិ»

សម្រាប់អ្នកដែលមានប្រាជ្ញា ពួកគេមើលឃើញបញ្ហាជា «ជីជាតិ»។ នៅពេលអ្នកជួបវិបត្តិ ចូរឈប់សួរថា «ហេតុអ្វីរឿងនេះកើតឡើងចំពោះខ្ញុំ?» ហើយចូរចាប់ផ្តើមសួរថា «តើរឿងនេះចង់បង្រៀនអ្វីដល់ខ្ញុំ?»

យុទ្ធសាស្ត្រក្នុងការប្រែក្លាយវិបត្តិឱ្យទៅជាឱកាស

• ការទទួលយកការពិតដោយមិនត្អូញត្អែរ៖ ការត្អូញត្អែរគឺជាការខ្ជះខ្ជាយថាមពលបំផុត។
• ការវិភាគមេរៀនពីភាពបរាជ័យ៖ រាល់កំហុសឆ្គងមានបង្កប់នូវគ្រាប់ពូជនៃចំណេះដឹង។
• ការកសាងភាពធន់តាមរយៈសកម្មភាពតូចៗ៖ ចូរចាប់ផ្តើមពីការសម្រេចចិត្តតូចៗ និងសកម្មភាពវិជ្ជមានប្រចាំថ្ងៃ។

ការដាំដុះសន្តិភាពខាងក្នុង៖ សិល្បៈនៃការរស់នៅដោយស្ងប់ស្ងាត់

សន្តិភាពខាងក្នុង មិនមែនមានន័យថាជាការរស់នៅក្នុងកន្លែងដែលគ្មានសម្លេងរំខាន ឬគ្មានបញ្ហានោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាគឺជាស្ថានភាពនៃចិត្តដែលនៅតែរក្សាបាននូវភាពស្ងប់ស្ងាត់ និងតុល្យភាព ទោះបីជាស្ថិតក្នុងកណ្តាលនៃព្យុះជីវិតក៏ដោយ។

១. អត្ថន័យពិតនៃសន្តិភាពខាងក្នុង

វាប្រៀបដូចជាផ្ទៃទឹកសមុទ្រដ៏ជ្រៅ ទោះបីជាខាងលើមានរលកបោកបក់ខ្លាំងយ៉ាងណា ក៏នៅផ្នែកខាងក្រោមនៅតែមានភាពស្ងៀមស្ងាត់ជានិច្ច។ នៅពេលដែលចិត្តយើងមានសន្តិភាព យើងនឹងមានបញ្ញាកាន់តែច្បាស់ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហា។

២. បច្ចុប្បន្នកាល៖ ជាជម្រកតែមួយគត់នៃសន្តិភាព

សិល្បៈនៃការរស់នៅដោយស្ងប់ស្ងាត់ ចាប់ផ្តើមពីការនាំចិត្តត្រឡប់មកកាន់ «ខណៈនេះ»។ បច្ចុប្បន្នកាល គឺជាពេលវេលាតែមួយគត់ដែលយើងមានអំណាចពិតប្រាកដ។ ការដឹងខ្លួនក្នុងបច្ចុប្បន្ន (សតិ) ជួយឱ្យយើងមើលឃើញភាពស្រស់ស្អាតនៃជីវិតដែលនៅជុំវិញខ្លួន។

៣. សិល្បៈនៃការលះបង់ និងការទម្លាក់ចោល

ឫសគល់នៃភាពរឹងមាំមិនមែនស្ថិតនៅលើការកាន់កាប់អ្វីៗគ្រប់យ៉ាងនោះទេ ប៉ុន្តែស្ថិតនៅលើសមត្ថភាពក្នុងការ «លះបង់»។ សន្តិភាពកើតឡើងនៅពេលដែលភាពចង់បាន (តណ្ហា) ត្រូវបានជំនួសដោយការស្កប់ស្កល់ (សន្តោស)។

៤. ការបង្កើតបរិស្ថានផ្លូវចិត្តដ៏ស្អាតស្អំ

ការរស់នៅដោយស្ងប់ស្ងាត់ តម្រូវឱ្យយើងមាន «របបអាហារផ្លូវចិត្ត» ដ៏ល្អ។ នេះមានន័យថា ការកាត់បន្ថយការទទួលព័ត៌មានដែលនាំឱ្យមានការភ័យខ្លាច និងការបង្កើនការអានសៀវភៅល្អៗ ការសន្ទនាដែលមានន័យ និងការចំណាយពេលជាមួយធម្មជាតិ។

៥. វិន័យនៃភាពស្ងៀមស្ងាត់ និងការសញ្ជឹងគិត

ភាពស្ងៀមស្ងាត់គឺជាប្រភពនៃថាមពលដ៏មហិមា។ ការចំណាយពេលយ៉ាងហោចណាស់ ១០ ទៅ ១៥ នាទីក្នុងមួយថ្ងៃ ដើម្បីអង្គុយស្ងៀមស្ងាត់ជាមួយខ្លួនឯង គឺជាការដាំដុះឫសគល់នៃសន្តិភាពយ៉ាងពិតប្រាកដ។

៦. ការរស់នៅដោយមានតុល្យភាព

សន្តិភាពខាងក្នុងគឺជាម៉ាស៊ីនជំរុញឱ្យមានប្រសិទ្ធភាពការងារខ្ពស់បំផុត។ តុល្យភាពរវាងការខិតខំប្រឹងប្រែង និងការដាក់ចុះ គឺជាគន្លឹះនៃភាពរឹងមាំយូរអង្វែង។

សេចក្តីសន្និដ្ឋាន៖ ការរីកដុះដាលឆ្ពោះទៅរកភាពរុងរឿងប្រកបដោយចីរភាព

តាមរយៈជំពូកនីមួយៗនៃសៀវភៅ «ឫសគល់នៃជីវិត» យើងបានពិភាក្សាយ៉ាងស៊ីជម្រៅអំពីរបៀបដែលមនុស្សម្នាក់អាចកសាងគ្រឹះស្ថានផ្លូវចិត្ត និងស្មារតីឱ្យរឹងមាំដូចជាដើមឈើធំមួយដែលមិនរង្គើដោយសារខ្យល់ព្យុះ។

ការរួមបញ្ចូលគ្នានៃចំណេះដឹង និងការអនុវត្តជាក់ស្តែង

ការអាន និងការយល់ដឹងអំពីទ្រឹស្តី គឺជាជំហានដំបូងនៃពន្លឺបញ្ញា ប៉ុន្តែការផ្លាស់ប្តូរពិតប្រាកដកើតឡើងតាមរយៈការអនុវត្ត។ ភាពរុងរឿងដែលគ្មានមូលដ្ឋានគ្រឹះខាងសីលធម៌ និងការយល់ដឹងពីខ្លួនឯង គឺជាភាពរុងរឿងដែលផុយស្រួយ។

ភាពរុងរឿងលើសពីទ្រព្យសម្បត្តិសម្ភារៈ

ភាពរុងរឿងពិតប្រាកដរួមមាន សុខភាពល្អបរិបូរណ៍ ទំនាក់ទំនងដែលមានន័យជាមួយមនុស្សជុំវិញខ្លួន សន្តិភាពក្នុងចិត្ត និងសមត្ថភាពក្នុងការរួមចំណែកដល់សង្គម។ ចីរភាពមានន័យថា ការរីកលូតលាស់ដែលមិនបំផ្លាញខ្លួនឯង ឬអ្នកដទៃនៅថ្ងៃអនាគត។

ការទទួលយកការផ្លាស់ប្តូរជាកម្លាំងរុញច្រាន

ភាពរឹងមាំពិតប្រាកដមិនមែនជាការរឹងត្អឹងមិនព្រមផ្លាស់ប្តូរនោះទេ ប៉ុន្តែគឺជាសមត្ថភាពក្នុងការបត់បែន និងសម្របខ្លួនទៅនឹងកាលៈទេសៈថ្មីៗ។ រាល់ការបរាជ័យ គឺជាមេរៀនដ៏មានតម្លៃដែលជួយឱ្យឫសគល់របស់យើងកាន់តែដុះជ្រៅ និងរឹងមាំជាងមុន។

បេសកកម្មនៃការចែករំលែក និងការបន្សល់ទុកនូវកេរ្តិ៍ឈ្មោះ

ដើមឈើដែលធំធាត់ពេញលេញ មិនត្រឹមតែឈរត្រដែតតែម្នាក់ឯងនោះទេ ប៉ុន្តែវាផ្តល់ជាជម្រកដល់សត្វបក្សី ផ្តល់អុកស៊ីសែនដល់បរិយាកាស និងផ្តល់ផ្លែផ្កាដល់មនុស្សសត្វ។ ភាពរុងរឿងប្រកបដោយចីរភាពតម្រូវឱ្យយើងគិតគូរពីផលប្រយោជន៍រួម។